Biến trong RAM mất hết khi tắt nguồn. Những thông số người dùng đã chỉnh – ngưỡng nhiệt độ, chế độ chạy, số đếm sản phẩm – cần được lưu ở bộ nhớ không mất dữ liệu. ATmega328P có sẵn 1024 byte EEPROM cho việc này.

1. Các hàm của thư viện EEPROM

HàmCông dụngGhi chú
EEPROM.read(addr)Đọc 1 byteÔ chưa từng ghi có giá trị 255 (0xFF)
EEPROM.write(addr, v)Ghi 1 byteLuôn ghi, kể cả khi giá trị không đổi
EEPROM.update(addr, v)Ghi 1 byte nếu khácTiết kiệm tuổi thọ – nên dùng thay write
EEPROM.put(addr, obj)Ghi cả biến/structBên trong dùng update cho từng byte
EEPROM.get(addr, obj)Đọc cả biến/structKiểu dữ liệu phải giống lúc ghi
Tuổi thọ ghi: mỗi ô EEPROM chịu khoảng 100 000 lần ghi/xóa. Nghe nhiều, nhưng nếu ghi mỗi giây trong loop() thì chỉ hơn một ngày là hết. Chỉ ghi khi giá trị thật sự thay đổi, và với bộ đếm tăng liên tục, hãy ghi định kỳ (ví dụ mỗi 100 sản phẩm) hoặc khi phát hiện sắp mất nguồn.

2. Thiết kế bố cục dữ liệu

Hình 1. Bố cục cấu hình: magic, version, các thông số và CRC.
Hình 1. Bố cục cấu hình: magic, version, các thông số và CRC.

Gom mọi thông số vào một struct và lưu một lần bằng put(). Thêm ba trường bảo vệ:

  • magic – một số cố định (ví dụ 0x7E5C) cho biết EEPROM đã được chương trình này ghi. Board mới hoặc từng chạy chương trình khác sẽ không khớp.
  • version – tăng khi bạn thay đổi struct ở phiên bản firmware mới, tránh đọc nhầm bố cục cũ.
  • crc – mã kiểm tra để phát hiện dữ liệu hỏng (mất điện giữa lúc ghi).

3. Quy trình nạp cấu hình

Hình 2. Khi khởi động: kiểm tra magic, version, CRC rồi mới dùng dữ liệu đã lưu.
Hình 2. Khi khởi động: kiểm tra magic, version, CRC rồi mới dùng dữ liệu đã lưu.
#include <EEPROM.h>

const uint16_t MAGIC = 0x7E5C;
const uint8_t VERSION = 2;

struct Config {
  uint16_t magic;
  uint8_t  version;
  float    setpoint;      // °C
  float    hysteresis;    // °C
  uint8_t  mode;          // 0 = tắt, 1 = tự động, 2 = bằng tay
  uint32_t baud;
  uint16_t crc;
};
Config cfg;

uint16_t crc16(const uint8_t *data, size_t len) {   // CRC-16/MODBUS
  uint16_t c = 0xFFFF;
  while (len--) { c ^= *data++; for (byte i = 0; i < 8; i++) c = (c & 1) ? (c >> 1) ^ 0xA001 : c >> 1; }
  return c;
}

uint16_t calcCrc(const Config &c) {                // CRC của mọi trường trừ chính crc
  return crc16((const uint8_t *)&c, offsetof(Config, crc));
}

void saveConfig() {
  cfg.magic = MAGIC; cfg.version = VERSION;
  cfg.crc = calcCrc(cfg);
  EEPROM.put(0, cfg);
}

void loadConfig() {
  EEPROM.get(0, cfg);
  if (cfg.magic != MAGIC || cfg.version != VERSION || cfg.crc != calcCrc(cfg)) {
    cfg.setpoint = 30.0; cfg.hysteresis = 1.5; cfg.mode = 1; cfg.baud = 115200;
    saveConfig();                                  // ghi mặc định lần đầu
    Serial.println(F("Nap cau hinh mac dinh"));
  }
}

void setup() {
  Serial.begin(115200);
  loadConfig();
  Serial.print(F("Setpoint = ")); Serial.println(cfg.setpoint);
}

void loop() {
  // ví dụ: lệnh "SP 32.5" qua Serial (bài #6) → cfg.setpoint = 32.5; saveConfig();
}
Khi nạp lại chương trình qua Arduino IDE, EEPROM không bị xóa (trên Uno với cấu hình mặc định). Vì vậy trường version rất quan trọng: đổi struct mà không tăng version, chương trình mới sẽ đọc ra số liệu vô nghĩa – nhưng CRC sẽ phát hiện và nạp mặc định.

4. Khi 1 KB không đủ hoặc ghi quá nhiều

  • EEPROM I²C ngoài (AT24C256 – 32 KB) hoặc FRAM (ghi gần như không giới hạn số lần).
  • Thẻ SD cho dữ liệu lớn dạng nhật ký (bài #8, #18).
  • Kỹ thuật "wear leveling": ghi vòng tròn qua nhiều ô để chia đều số lần ghi.

5. Bài tập

  1. Thêm lệnh Serial SP, HY, MODE để đổi cấu hình và lưu, lệnh FACTORY để về mặc định.
  2. Cố ý sửa một byte trong EEPROM bằng EEPROM.write(5, 0) rồi reset: kiểm tra chương trình phát hiện CRC sai.
  3. Lưu số lần khởi động của board và in ra mỗi lần bật nguồn.

Bài tiếp theo: #16 – Bluetooth HC-05 điều khiển từ điện thoại.

Tài liệu tham khảo