Digital I/O là nền tảng của mọi dự án: bật tắt LED, relay, còi; đọc nút nhấn, công tắc hành trình, cảm biến có ngõ ra số. Mỗi chân số của Arduino chỉ có hai trạng thái HIGH (5 V) và LOW (0 V), nhưng dùng đúng cách cần hiểu vài chi tiết điện tử quan trọng.

Linh kiện: Arduino Uno, 1 LED, 1 điện trở 220 Ω, 1 nút nhấn, breadboard và dây cắm.

1. Sơ đồ đấu nối

Hình 1. Sơ đồ đấu nối LED (D8) và nút nhấn (D2) dùng điện trở kéo lên nội.
Hình 1. Sơ đồ đấu nối LED (D8) và nút nhấn (D2) dùng điện trở kéo lên nội.

LED nối từ D8 qua điện trở 220 Ω, chân dài (anode) hướng về phía D8, chân ngắn (cathode) về GND. Nút nhấn nối giữa D2 và GND – không cần điện trở ngoài vì ta dùng điện trở kéo lên có sẵn trong chip.

2. Tính điện trở hạn dòng cho LED

LED đỏ có điện áp rơi khoảng 2 V. Với nguồn 5 V và dòng mong muốn khoảng 10–15 mA:

R = (5 V − 2 V) / 0,0136 A ≈ 220 Ω

Dòng 13,6 mA nằm trong mức khuyến nghị 20 mA mỗi chân. Không có điện trở, dòng sẽ tăng vọt làm hỏng LED và chân Arduino. LED xanh dương/trắng có điện áp rơi ~3 V, nên với 220 Ω dòng chỉ còn ~9 mA – vẫn đủ sáng.

3. Vì sao phải dùng INPUT_PULLUP

Hình 2. Chân để lơ lửng đọc giá trị ngẫu nhiên; INPUT_PULLUP giữ chân ở mức HIGH khi nhả nút.
Hình 2. Chân để lơ lửng đọc giá trị ngẫu nhiên; INPUT_PULLUP giữ chân ở mức HIGH khi nhả nút.

Một chân cấu hình INPUT có trở kháng rất cao. Khi nút nhả, chân không nối vào đâu ("lơ lửng") nên nhặt nhiễu từ môi trường và đọc ra HIGH/LOW ngẫu nhiên. Giải pháp là luôn có một điện trở kéo chân về một mức xác định. Với INPUT_PULLUP, chip bật điện trở kéo lên 5 V bên trong (khoảng 20–50 kΩ theo datasheet), nên:

  • Nút nhả → đọc HIGH
  • Nút nhấn → chân nối GND → đọc LOW
Logic "nhấn = LOW" thoạt nghe ngược nhưng là chuẩn phổ biến trong công nghiệp: dây nút bị đứt sẽ đọc như "không nhấn", an toàn hơn.

4. Chương trình: nhấn để bật/tắt LED

Nếu viết digitalWrite(LED, !digitalRead(BTN)), LED chỉ sáng khi đang giữ nút. Để mỗi lần nhấn đổi trạng thái, ta cần phát hiện sườn – thời điểm nút chuyển từ nhả sang nhấn – và bỏ qua hiện tượng dội phím (tiếp điểm rung trong vài ms, chi tiết ở bài #9).

const int LED_PIN = 8;
const int BTN_PIN = 2;
const unsigned long DEBOUNCE_MS = 30;

bool ledOn = false;
int lastStable = HIGH;            // trạng thái nút đã ổn định
int lastRead = HIGH;
unsigned long tChange = 0;

void setup() {
  pinMode(LED_PIN, OUTPUT);
  pinMode(BTN_PIN, INPUT_PULLUP);
}

void loop() {
  int r = digitalRead(BTN_PIN);
  if (r != lastRead) {            // có thay đổi → bắt đầu đếm thời gian ổn định
    lastRead = r;
    tChange = millis();
  }
  if (millis() - tChange > DEBOUNCE_MS && r != lastStable) {
    lastStable = r;
    if (lastStable == LOW) {      // sườn xuống = vừa nhấn
      ledOn = !ledOn;
      digitalWrite(LED_PIN, ledOn ? HIGH : LOW);
    }
  }
}

5. Khi tải lớn hơn một LED

Chân Arduino chỉ cấp được khoảng 20 mA. Relay, còi công suất, dải LED, động cơ cần mạch đệm: transistor NPN/MOSFET (bài #4), module relay có opto, hoặc driver động cơ (bài #12). Tổng dòng của tất cả các chân cũng có giới hạn (khoảng 200 mA cho toàn chip), nên đừng dùng chân Arduino làm nguồn nuôi module.

6. Lỗi thường gặp

  • LED không sáng: cắm ngược chiều LED, quên pinMode(…, OUTPUT).
  • Nút đọc lung tung: dùng INPUT mà không có điện trở kéo.
  • Một lần nhấn đổi trạng thái 2–3 lần: thiếu chống dội.
  • Nút cắm sai cặp chân: nút 4 chân có 2 cặp nối sẵn với nhau – cắm chéo góc để chắc chắn đi qua tiếp điểm.

7. Bài tập

  1. Thêm LED thứ hai: nhấn nút luân phiên LED1 → LED2 → cả hai → tắt.
  2. Đếm số lần nhấn và in ra Serial Monitor.
  3. Giữ nút lâu hơn 2 giây thì tắt tất cả (phân biệt nhấn ngắn và nhấn giữ).

Bài tiếp theo: #4 – PWM: làm mờ LED và điều chỉnh công suất.

Tài liệu tham khảo